آورند سپس پرهيز كرده و نيكويى كنند و خداوند دوست ميدارد نيكوكاران را ( 93 ) . بيان آيات اين آيات به حسب سياق بى ارتباط به هم نيستند ، و مثل اين است كه پشت سر هم يا يك دفعه نازل شده‌اند ، و آيه آخرى بمنزله دفع توهمى است كه آن توهم را بعدا تفصيل خواهيم داد ، به هر حال اين آيات همگى در مقام بيان احكام شراب هستند و در بعضى از آنها قمار و در بعضى ديگر انصاب و ازلام هم علاوه شده است ، و ما سابقا در ذيل آيه « يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُما أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما » « 1 » در جلد اول و نيز در تفسير آيه : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَأَنْتُمْ سُكارى حَتَّى تَعْلَمُوا ما تَقُولُونَ » « 2 » ، در جلد چهارم از اين كتاب گفتيم كه اين دو آيه با آيه « قُلْ إِنَّما حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَما بَطَنَ وَالإِثْمَ » « 3 » و آيه مورد بحث تا جمله * ( « أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ » ) * اگر همه به هم منضم و يك جا در نظر گرفته شوند سياقهاى مختلفشان اين معنا را مىرساند كه شارع مقدس شراب را بتدريج تحريم فرموده است ، نمىخواهيم بگوييم نخست نهى تنزيهى سپس نهى اعافه « 4 » و در مرتبه سوم نهى كراهتى و در آخرين مرحله نهى تحريمى كرده تا سر از نسخ در آورد . و نيز نمىخواهيم بگوييم به منظور رعايت سياست در اجراى احكام دينى نخست نهى را بطور مبهم سپس روشنتر يا اول خفى و سپس صريحتر بيان فرموده تا كسى بگويد ، كلمه « اثم » در آيه شريفه « قُلْ إِنَّما حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَواحِشَ » كه آيه ايست مكى و واقع در سوره اعراف به ضميمه « قُلْ فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنافِعُ لِلنَّاسِ » كه آيه ايست مدنى در سوره بقره يعنى اولين

--> ( 1 ) از تو از شراب و قمار مىپرسند ، بگو در آن دو گناهى است بزرگ و منافعى است براى مردم و گناه آن دو بزرگتر از سود آنها است . سوره بقره آيه 219 . ( 2 ) هان اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد نزديك نماز نشويد در حالى كه مست هستيد صبر كنيد تا اينكه به حال آمده و بفهميد كه چه مىگوييد . سوره نساء آيه 43 . ( 3 ) بگو جز اين نيست كه پروردگار من كارهاى زشت و گناهان را چه در ظاهر انجام شود و چه خفا ، حرام نموده است . سوره اعراف آيه 33 . ( 4 ) نهى تنزيهى و اعافه و كراهت و تحريم به ترتيب هر يك از ما قبل خود در افاده مبغضيت شديدترند .